کالابرگ و دستمزد؛ دو ضلع جدایی‌ناپذیر حمایت معیشتی

اجرای کالابرگ در شرایطی آغاز شده که حذف ارز ترجیحی منجر به افزایش قیمت برخی اقلام مصرفی از جمله مرغ، تخم‌مرغ، روغن و سایر کالاهای اساسی شده است. در چنین فضایی، کالابرگ به‌عنوان ابزاری جبرانی مطرح شده اما ابهام درباره موقتی یا دائمی بودن آن، نگرانی‌هایی را در میان مردم ایجاد کرده است.

برخلاف دوره‌های قبلی که تخصیص کالابرگ و یارانه بر اساس دهک‌بندی انجام می‌شد، رویکرد جدید دولت شامل همه اقشار جامعه شده است. همچنین افزایش اعتبار اختصاص‌یافته به کالابرگ، مستقیماً با حذف ارز ترجیحی و جهش قیمت برخی کالاها ارتباط دارد. این تغییر رویکرد، اگرچه در ظاهر حمایتی تلقی می‌شود، اما بدون اعلام سیاست روشن، نمی‌تواند اطمینان لازم را برای حفظ قدرت خرید خانوارها ایجاد کند.

مشاهدات میدانی حاکی از آن است که حتی پیش از آغاز رسمی اجرای طرح جدید، برخی کالاهای اساسی با قیمت آزاد در بازار عرضه شدند و در عین حال، کمبود مقطعی برخی اقلام وارداتی از جمله برنج و روغن نیز گزارش شده است. این شرایط نشان می‌دهد که اجرای سیاست‌های جبرانی بدون نظارت مؤثر بر بازار می‌تواند به افزایش نوسانات قیمتی منجر شود.

در این میان، حذف ارز ترجیحی تأثیر مستقیمی بر هزینه‌های زندگی اقشار حقوق‌بگیر گذاشته و سطح واقعی دستمزدها را کاهش داده است. از این‌رو، کارشناسان بر این باورند که همزمان با اجرای سیاست‌های یارانه‌ای و کالابرگی، برنامه مشخصی برای افزایش دستمزدها در میان کارگران، کارمندان و بازنشستگان وجود داشته باشد تا از افت بیشتر قدرت خرید جلوگیری شود.

همچنین تأکید می‌شود در صورتی که دولت در مسیر اجرای سیاست‌های مبتنی بر اقتصاد آزاد و آزادسازی قیمت‌ها حرکت می‌کند، افزایش حقوق‌ها و اصلاح نظام دستمزدها به یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر تبدیل می‌شود. در غیر این صورت، افزایش قیمت کالاها بدون تقویت درآمد خانوارها می‌تواند به تشدید فشارهای معیشتی منجر شود.

کارشناسان معتقدند بازنگری در نظام یارانه‌ها، میزان کالابرگ و دامنه شمول آن باید بر اساس افزایش واقعی قیمت‌ها انجام شود و این حمایت‌ها به‌صورت تدریجی و متناسب با تورم اصلاح شود. نبود رویه ثابت در حذف یا بازگشت یارانه برخی دهک‌ها و تغییر مکرر سیاست‌ها، ابهام در رویکرد دولت را افزایش داده است.

در مجموع، موفقیت طرح کالابرگ به شفاف‌سازی سیاست دولت، تداوم حمایت‌ها، هماهنگی با سیاست‌های مزدی و کنترل تورم بستگی دارد؛ در غیر این صورت، این طرح تنها به یک اقدام مقطعی با اثرگذاری محدود بر معیشت خانوارها تبدیل خواهد شد.

مهنازبرخورداری